Wypowiedź pisemna to ostatnie zadanie części pisemnej matury z angielskiego. Na poziomie podstawowym piszesz e-mail albo wpis na blogu lub forum, 100–150 wyrazów, i rozwijasz cztery podpunkty z polecenia. Na rozszerzonym wybierasz jeden z dwóch tematów i piszesz rozprawkę, artykuł albo list formalny, 200–250 wyrazów. Za wypowiedź można dostać 12 punktów na podstawie i 13 na rozszerzeniu. Poniżej są kryteria oceny, nasze przykłady z punktacją i cztery tematy do ćwiczenia.
W skrócie: podstawa: e-mail albo wpis na blogu lub forum · 100–150 wyrazów · cztery podpunkty · treść 0–5, spójność 0–2, zakres 0–3, poprawność 0–2 (razem 12) · rozszerzenie: rozprawka, artykuł publicystyczny albo list formalny · 200–250 wyrazów · zgodność z poleceniem 0–5, spójność 0–2, zakres 0–3, poprawność 0–3 (razem 13) · opis dotyczy informatora CKE obowiązującego od roku szkolnego 2024/2025 (Formuła 2023).
Którą maturę opisujemy?
Maturę w 2027 roku w Formule 2023 zdają między innymi absolwenci 4-letniego liceum i 5-letniego technikum. Zasady oceniania wypowiedzi pisemnej opisuje informator CKE z angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, a część ogólną informatora CKE zaktualizowała 20 sierpnia 2026. Jeśli w 2027 roku zdajesz jeszcze w Formule 2015, na przykład jako absolwent 3-letniego liceum z lat 2005–2022 albo 4-letniego technikum z lat 2006–2023, ten opis nie jest dla Ciebie (tabela 3 w części ogólnej informatora). Terminy i czas trwania arkusza opisujemy w osobnym wpisie: ile trwa matura z angielskiego.
Podstawa a rozszerzenie: co się zmienia w wypowiedzi pisemnej?
To jedno zadanie na każdym poziomie, ale zupełnie inne w konstrukcji:
| Poziom podstawowy | Poziom rozszerzony | |
|---|---|---|
| Forma | tekst użytkowy: e-mail, wpis na blogu lub forum | tekst argumentacyjny: rozprawka, artykuł publicystyczny albo list formalny |
| Wybór | jedno zadanie, bez wyboru | jedno zadanie, dwa tematy do wyboru |
| Co rozwijasz | cztery podpunkty z polecenia | dwa elementy tematu |
| Długość | 100–150 wyrazów, bez podanego początku | 200–250 wyrazów |
| Kryteria | treść 0–5, spójność 0–2, zakres 0–3, poprawność 0–2 | zgodność z poleceniem 0–5, spójność 0–2, zakres 0–3, poprawność 0–3 |
| Razem | 12 punktów | 13 punktów |
| Udział w wyniku części pisemnej | 20% | 22% |
Źródło: Informator CKE z angielskiego od roku szkolnego 2024/2025, sekcja 1.3.4, s. 17.
Poziom podstawowy: cztery podpunkty i punkty za treść
Najwięcej punktów, aż 5 z 12, przypada na treść. Egzaminator liczy najpierw, do ilu z czterech podpunktów się odniosłeś, a potem, ile z nich rozwinąłeś:
| Odniosłeś się do | Rozwinąłeś | Punkty za treść |
|---|---|---|
| 4 podpunktów | 4 | 5 |
| 4 podpunktów | 3 | 4 |
| 4 podpunktów | 2 | 3 |
| 4 podpunktów | 1 lub 0 | 2 |
| 3 podpunktów | 3 lub 2 | 3 |
| 3 podpunktów | 1 | 2 |
| 3 podpunktów | 0 | 1 |
| 2 podpunktów | 2 | 2 |
| 2 podpunktów | 1 lub 0 | 1 |
| 1 podpunktu | 1 | 1 |
| 1 podpunktu | 0 | 0 |
| 0 podpunktów | 0 | 0 |
Źródło: Informator CKE, sekcja 1.3.7, s. 20.
Najważniejsze zasady z informatora, które w praktyce robią różnicę (sekcja 1.3.7, s. 20–21):
- Podpunkt jest rozwinięty, gdy da się w nim wyodrębnić co najmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia albo jedno lub dwa bardziej rozbudowane.
- Synonimy i równorzędne wyrazy o jednym aspekcie liczą się jako jedno odniesienie.
- Pospolite modyfikatory, takie jak very, a little, some, much, many, oraz zaimki nie są kolejnym odniesieniem.
- Nazwa własna nie jest kolejnym odniesieniem, chyba że wyraźnie wnosi dodatkową informację.
- Podpunkt z dwóch członów, na przykład „opisz i wyraź zadowolenie”: jeśli nawiążesz do obu choćby krótko, jest odniesienie. Rozwinięcie wymaga, żeby przynajmniej jeden człon opisać dokładniej.
- Jeśli odpowiadasz na podpunkty jak na pytania w ankiecie, tracisz punkty za treść, a możesz stracić też za spójność.
- Kolejność podpunktów jest dowolna. Sama zmiana kolejności nie obniża oceny spójności (sekcja 1.3.7, s. 22).
Pozostałe kryteria na podstawie
- Spójność i logika (0–2): 2 punkty za tekst spójny i logiczny, 1 za sporadyczne usterki, 0 za liczne. Brak powiązania z podanym początkiem może obniżyć tę ocenę.
- Zakres środków językowych (0–3): im więcej precyzyjnych sformułowań obok najpospolitszych słów, tym wyżej. Informator wymienia jako przykłady pospolitych słów nice, great, interesting. „Szeroki zakres” to środki na poziomie B1 lub wyższym.
- Poprawność (0–2): 2 punkty za brak błędów, 1 za nieliczne błędy niezakłócające komunikacji (lub sporadycznie zakłócające). Liczą się błędy gramatyczne, leksykalne i ortograficzne, interpunkcji na podstawie się nie ocenia.
Źródło: Informator CKE, sekcja 1.3.7, s. 22–24.
Poziom rozszerzony: formy i ocena
Temat podaje formę, więc musisz znać wymogi każdej z trzech. Według informatora (sekcja 1.3.5, s. 18):
- Rozprawka ma we wstępie jasną tezę, która zapowiada strukturę tekstu, w rozwinięciu przejrzyste argumenty wspierające tezę i podsumowanie zgodne z tezą. Styl jest formalny.
- Artykuł publicystyczny ma tytuł przyciągający uwagę, wstęp zachęcający do czytania i zakończenie zgodne z treścią.
- List formalny ma we wstępie określony cel pisania, przejrzyste rozwinięcie oraz odpowiedni zwrot na początku i na końcu.
Za wypowiedź można dostać 13 punktów. Każde kryterium liczy się inaczej:
| Kryterium | Punkty | Jak się je liczy |
|---|---|---|
| Zgodność z poleceniem | 0–5 | pięć elementów treści (wstęp, dwa elementy tematu, zakończenie, brak fragmentów odbiegających od tematu), każdy 0–2, oraz cztery elementy formy, każdy 0–1; wynik odczytuje się z tabeli C |
| Spójność i logika | 0–2 | najwyżej 2 usterki to 2 punkty, od 3 do 5 usterek to 1 punkt, 6 lub więcej to 0 |
| Zakres środków językowych | 0–3 | 3 punkty za szeroki zakres z licznymi fragmentami naturalnymi, precyzyjnymi i frazeologicznie zróżnicowanymi, 2 za zadowalający, 1 za ograniczony, 0 za bardzo ograniczony; poziom B2 |
| Poprawność środków językowych | 0–3 | osobno oceniane są błędy językowe i błędy zapisu (ortografia, interpunkcja), wynik z tabeli poniżej |
Źródło: Informator CKE, sekcja 1.3.8, s. 26–31.
Cztery elementy formy to: elementy charakterystyczne dla formy (teza we wstępie rozprawki, tytuł artykułu, zwrot początkowy i końcowy listu), kompozycja, podział na akapity i długość pracy w granicach 180–280 wyrazów. Jedna usterka wystarcza, żeby dany element dostał 0. Punkty za zgodność z poleceniem wynikają z obu ocen:
| Elementy treści (suma) | Elementy formy 3–4 | Elementy formy 1–2 | Elementy formy 0 |
|---|---|---|---|
| 10 | 5 | 4 | 3 |
| 8–9 | 4 | 3 | 2 |
| 6–7 | 3 | 2 | 1 |
| 4–5 | 2 | 1 | 0 |
| 2–3 | 1 | 0 | 0 |
| 0–1 | 0 | 0 | 0 |
Źródło: Informator CKE, tabela C, s. 28.
Poprawność w tym zadaniu łączy dwie oceny:
| Błędy językowe | Nieliczne błędy zapisu | Liczne lub bardzo liczne błędy zapisu |
|---|---|---|
| nieliczne | 3 | 2 |
| liczne | 2 | 1 |
| bardzo liczne | 1 | 0 |
Źródło: Informator CKE, sekcja 1.3.8, s. 31.
Różnica warta zapamiętania: na rozszerzeniu błędy interpunkcyjne są oznaczane i liczą się do poprawności (informator traktuje je jako mniej istotne niż ortograficzne), a na podstawie nie.
Ile wyrazów i co, gdy tekst jest za krótki?
Liczone są wyrazy oddzielone spacją. Jako jeden wyraz liczą się formy skrócone (don't), wyrazy łączone dywizem (well-built), oznaczenia literowe, adres mailowy lub internetowy i numer telefonu. Podpis nie wchodzi do limitu (sekcja 1.3.10, s. 34). Na podstawie nie liczysz też wyrazów podanych na początku wypowiedzi.
Przy zbyt krótkim tekście informator przewiduje ostre skutki (sekcje 1.3.7 i 1.3.8, uwagi dodatkowe):
- poniżej 80 wyrazów na podstawie wypowiedź jest oceniana tylko za treść, a w pozostałych kryteriach dostaje 0 punktów,
- poniżej 160 wyrazów na rozszerzeniu jest oceniana tylko za zgodność z poleceniem,
- 0 punktów za treść oznacza 0 we wszystkich kryteriach, a 1 punkt za treść ogranicza pozostałe kryteria do najwyżej 1 punktu.
Przykład na podstawie: e-mail do kolegi z Irlandii
To nasz przykład, napisany przez lektora Eurolink, nie zadanie z arkusza CKE. Polecenie ma format egzaminu.
Polecenie. Twoja klasa zorganizowała w szkole kiermasz używanych książek. W e-mailu do kolegi z Irlandii:
- napisz, skąd wziął się pomysł na kiermasz i kto pomagał w organizacji
- opisz, co działo się podczas kiermaszu
- wyjaśnij, na co przeznaczyliście zebrane pieniądze, i wyraź zadowolenie z wyniku
- zaproponuj koledze, żeby zorganizował coś podobnego w swojej szkole, i zapytaj o jego zdanie.
Napisz wypowiedź po angielsku, 100–150 wyrazów (nie licząc podanego początku), i podpisz się jako XYZ.
Przykład szkoły · podany początek i wypowiedź ucznia
To: Liam · Subject: book fair
Hi Liam,
Guess what? Last Friday our class organised a book fair at school.
The idea came from our English teacher, who noticed that many students had books they no longer needed. She suggested a book fair, and our whole class agreed. My friend Kasia designed the posters, and I helped to carry the boxes and arrange the tables in the school hall. On the day of the fair, the hall was full of people. Students and parents were looking through the books. I was selling novels and comics, and I was surprised how fast they disappeared! We collected 640 zloty and decided to give the money to the local animal shelter, which needs food for its dogs. I'm really proud of that result. Why don't you try to organise something similar in your school? I think you would enjoy it. What do you think about the idea? Write soon!
XYZ
Liczba wyrazów po podanym początku: 136, bez podpisu.
Nasza ocena według kryteriów informatora:
| Kryterium | Punkty | Dlaczego |
|---|---|---|
| Treść | 5 z 5 | Cztery podpunkty, każdy rozwinięty: pomysł (nauczycielka, zgoda klasy, plakaty Kasi, noszenie pudeł), przebieg (pełna sala, rodzice, sprzedaż powieści i komiksów), pieniądze (schronisko, karma, duma z wyniku), propozycja (podobny kiermasz, uzasadnienie, pytanie). |
| Spójność | 2 z 2 | Tekst prowadzi od pomysłu do propozycji bez zgrzytów i nawiązuje do podanego początku. |
| Zakres | 3 z 3 | Obok prostych słów są precyzyjniejsze sformułowania: books they no longer needed, arrange the tables, looking through, animal shelter. |
| Poprawność | 2 z 2 | Bez błędów. |
Razem 12 z 12 przy naszej ocenie. Ostrożniejszy egzaminator mógłby dać mniej za zakres lub za rozwinięcie czwartego podpunktu, czyli 11. Traktuj te punkty jako ilustrację zasad, nie wyrocznię.
Ten sam e-mail w wersji słabszej: gdzie uciekają punkty
Odpowiedź na to samo polecenie, napisana prostszym językiem, z kilkoma typowymi błędami:
Przykład szkoły · wersja słabsza
To: Liam · Subject: book fair
Hi Liam,
Guess what? Last Friday our class organised a book fair at school.
The idea came from our English teacher, who saw that students had many old books at home. Everybody in our class liked it, and Kasia made big posters for the school. In the hall we put the books on two long tables, and every book had a small card with the price. On Friday much people came. They looked at the books, talked with us and bought some. I sold ten comics and one dictionary. We gived all the money to a dog shelter. I am very happy for it. Maybe you can do the same in your school. Do you like this idea? Write me soon!
XYZ
Liczba wyrazów po podanym początku: 107.
| Kryterium | Punkty | Dlaczego |
|---|---|---|
| Treść | 3 z 5 | Odniesienie do czterech podpunktów, ale rozwinięte są tylko dwa: pomysł i przebieg. W trzecim i czwartym jest po jednym krótkim zdaniu na każdy człon (We gived all the money to a dog shelter, Maybe you can do the same), więc to odniesienia, nie rozwinięcia. Tabela: 4 i 2 dają 3 punkty. |
| Spójność | 2 z 2 | Tekst jest prosty, ale logiczny. |
| Zakres | 1 z 3 | Prawie wyłącznie najpospolitsze słowa i struktury: old books, big posters, a lot of, very happy. |
| Poprawność | 1 z 2 | Trzy nieliczne błędy niezakłócające zrozumienia: much people, gived, happy for it. |
Razem 7 z 12 (przy łagodniejszej ocenie zakresu 8). Pięć punktów różnicy to dwa za nierozwinięte podpunkty, dwa za ubogie słownictwo i jeden za błędy. Do trzeciego i czwartego podpunktu wystarczyło dopisać po jednym zdaniu z powodem albo szczegółem.
Przykład na rozszerzeniu: rozprawka
Temat jest nasz, nie z arkusza CKE. To rozprawka „za i przeciw” napisana na poziomie, którego wymaga rozszerzenie.
Temat · rozprawka
Coraz więcej szkół wprowadza zakaz używania telefonów komórkowych podczas lekcji i przerw. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego rozwiązania.
Wypowiedź powinna mieć od 200 do 250 wyrazów.
Przykład szkoły · wypowiedź ucznia
Mobile phones have become an inseparable part of teenagers' lives, so it is hardly surprising that many schools try to limit their use. In my opinion, a ban on phones during lessons and breaks has both advantages and disadvantages.
On the one hand, students who cannot reach for their phones are more likely to concentrate on the lesson. It is easy to notice how a single message can distract a whole class. Moreover, a ban gives young people a chance to talk face to face during breaks instead of staring at screens, which may help them to make friends and reduce the feeling of loneliness.
On the other hand, a blanket ban can cause problems. Firstly, a phone is sometimes a useful tool at school, for instance when a student wants to check a word in a dictionary or take a photo of the notes from the board. Secondly, parents lose the possibility of reaching their children in an emergency, and this may make some of them anxious. What is more, students may simply start hiding their phones, which would only teach them to get round the rules.
To sum up, a ban on phones brings clear benefits for concentration and for contact between students, but it also creates practical difficulties. In my view, schools should therefore weigh better concentration in class against the practical needs of students and their parents.
Liczba wyrazów: 231, czyli mieści się w zalecanych 200–250 i w granicach 180–280 z kryterium formy.
| Element | Ocena | Dlaczego |
|---|---|---|
| Wstęp z tezą | 2 z 2 | Teza zapowiada zalety i wady, jest zgodna z tematem i z tym, co pojawia się w rozwinięciu. |
| Pierwszy element tematu (zalety) | 2 z 2 | Dwa argumenty, każdy uzasadniony: koncentracja na lekcji i rozmowa na przerwach. |
| Drugi element tematu (wady) | 2 z 2 | Trzy argumenty z przykładami: telefon jako narzędzie, kontakt z rodzicami, ukrywanie telefonów. |
| Zakończenie | 2 z 2 | Podsumowuje zalety i wady i dodaje własne zdanie, bez nowych wątków (egzaminator mógłby ocenić zakończenie ostrożniej, na 1). |
| Fragmenty odbiegające od tematu | 2 z 2 | Brak. |
| Elementy formy | 4 z 4 | Teza we wstępie, czytelna kompozycja, cztery akapity, długość w granicach 180–280 wyrazów. |
| Zgodność z poleceniem | 5 z 5 | Treść 10 punktów i forma 4 punkty dają w tabeli C 5 punktów. |
| Spójność | 2 z 2 | Brak widocznych usterek, wyraźne łączniki (on the one hand, moreover, firstly, what is more). |
| Zakres | 3 z 3 | Frazy i kolokacje zamiast prostych słów: blanket ban, face to face, get round the rules, weigh better concentration. Ostrożniejszy egzaminator mógłby dać 2. |
| Poprawność | 3 z 3 | Bez błędów językowych i błędów zapisu. |
Razem 13 z 13 przy naszej ocenie, a przy ostrożniejszej od 11 do 13. Tak może wyglądać praca dobrze przygotowanego ucznia, to nie punkt odniesienia dla każdego. Jeśli Twoja rozprawka dostaje 9 albo 10 punktów, da się z tym pracować: zwykle brakuje jednego elementu treści albo kilku precyzyjnych sformułowań.
Cztery tematy do ćwiczenia
Poniżej dwa tematy na podstawę i dwa na rozszerzenie. Na podstawie pisz 100–150 wyrazów bez podanego początku, na rozszerzeniu wybierz jeden z dwóch tematów i napisz 200–250 wyrazów. Tematy wymyśliła szkoła, nie pochodzą z arkuszy CKE.
Podstawa · temat 1 · e-mail
Twoja szkoła wzięła udział w akcji sprzątania miejskiego parku. W e-mailu do koleżanki z Anglii:
- napisz, kto zorganizował akcję i jak się do niej przygotowaliście
- opisz, co robiłeś/robiłaś podczas sprzątania
- wyjaśnij, co Cię zaskoczyło, i wyraź opinię o takich akcjach
- zaproponuj koleżance zorganizowanie podobnej akcji w jej mieście i zapytaj, czy to możliwe.
Podany początek: Hi Emma, I hope you are well. Last weekend something unusual happened at our school. Podpisz się jako XYZ.
Podstawa · temat 2 · wpis na blogu
Prowadzisz bloga o swoim mieście. W najnowszym wpisie:
- przedstaw miejsce, które lubisz odwiedzać, i napisz, gdzie się znajduje
- opisz, co można tam robić o różnych porach roku
- opowiedz o sytuacji, w której to miejsce Cię zaskoczyło
- zachęć czytelników do odwiedzenia go i wyjaśnij, dlaczego warto.
Podany początek: Hello everybody, Today I want to write about my favourite place in town. Podpisz się jako XYZ.
Rozszerzenie · temat 1 · rozprawka
Coraz więcej firm wprowadza czterodniowy tydzień pracy. Napisz rozprawkę, w której przedstawisz zalety i wady takiego rozwiązania.
Rozszerzenie · temat 2 · artykuł
Coraz więcej młodych osób wybiera wolontariat jako sposób spędzania wolnego czasu. Napisz artykuł, w którym omówisz powody jego popularności i opiszesz formę wolontariatu, którą poleciłbyś/poleciłabyś rówieśnikom.
Jak z nich korzystać
- Zaznacz w poleceniu podpunkty (na podstawie cztery, na rozszerzeniu dwa elementy tematu), zanim napiszesz pierwsze angielskie słowo. Przy każdym dopisz w głowie dwie informacje: co i dlaczego, albo kiedy, albo z kim.
- Pisz na czas. Nasza propozycja na start to 20 minut na podstawie i 30 na rozszerzeniu. To nie wymóg CKE, tylko sposób, żeby nie pisać bez końca.
- Policz wyrazy według zasad z sekcji o liczeniu.
- Oceń tekst w kryteriach i zaznacz błędy jak egzaminator: błąd językowy podkreśl linią prostą, ortograficzny otocz kółkiem, usterkę w spójności podkreśl linią falistą. Na rozszerzeniu błąd interpunkcyjny też otaczasz kółkiem (sekcja 1.3.9, s. 33).
- Przepisz tekst bez błędów i zapisz, który element był najsłabszy.
Najtrudniej ocenić samemu treść i zakres. Tu przydaje się druga osoba, która zna kryteria, na przykład lektor. Ustną część matury opisujemy osobno: matura ustna z angielskiego.
Najczęstsze pytania
Czy mogę nauczyć się przykładów na pamięć i użyć ich na maturze?
Nie. Według informatora wypowiedź odtworzona z podręcznika lub innego źródła nie jest uznawana za sformułowaną przez zdającego i dostaje 0 punktów w każdym kryterium. Praca napisana niesamodzielnie jest też powodem do unieważnienia części pisemnej egzaminu z języka obcego (sekcje 1.3.7 i 1.3.8, uwagi dodatkowe). Ucz się budowy tekstu, nie gotowych zdań.
Ile punktów jest za rozprawkę na maturze rozszerzonej?
Za całą wypowiedź pisemną na rozszerzeniu można dostać 13 punktów: 5 za zgodność z poleceniem, 2 za spójność i logikę, 3 za zakres środków językowych i 3 za poprawność. Wypowiedź to 22% wyniku części pisemnej (informator CKE, sekcje 1.3.4 i 1.3.8).
Czy błędy w przecinkach obniżają wynik?
Na poziomie podstawowym nie: w poprawności liczą się błędy gramatyczne, leksykalne i ortograficzne. Na poziomie rozszerzonym tak, bo błędy zapisu obejmują ortografię i interpunkcję, choć informator traktuje interpunkcję jako mniej istotną niż ortografię (sekcje 1.3.7–1.3.9).
Czy muszę opisać podpunkty w kolejności z polecenia?
Nie. Informator zaznacza, że sama zmiana kolejności podpunktów nie może obniżyć oceny spójności i logiki. Każdy podpunkt musi być jednak zrealizowany (sekcja 1.3.7, s. 22).
Co jeśli napiszę za mało wyrazów?
Poniżej 80 wyrazów na podstawie wypowiedź jest oceniana tylko w kryterium treści, a poniżej 160 wyrazów na rozszerzeniu tylko w kryterium zgodności z poleceniem. W pozostałych kryteriach dostajesz wtedy 0 punktów (uwagi dodatkowe w sekcjach 1.3.7 i 1.3.8).
Źródła
Opis zadania, formy wypowiedzi, kryteria oceniania, tabele punktacji, zasady liczenia wyrazów i oznaczania błędów: Informator o egzaminie maturalnym z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025 (CKE), sekcje 1.3.4–1.3.10, s. 17–34, pobrany ze strony CKE 6 listopada 2026. Informator jest wskazany na stronie Informatory CKE w Formule 2023. Harmonogram wdrażania Formuły 2023 dla kolejnych grup zdających: Informator o egzaminie maturalnym w Formule 2023, część ogólna (aktualizacja z 20 sierpnia 2026), tabela 3. Przed egzaminem sprawdź aktualne dokumenty na cke.gov.pl. Oba przykłady na poziomie podstawowym, przykład rozprawki i cztery tematy napisała szkoła, nie pochodzą z arkuszy CKE. Punkty przy przykładach to nasza orientacyjna ocena według kryteriów informatora.
