Znajomość środków językowych to 9–12 zadań i około 15–20% wyniku. Wygląda jak gramatyka, ale ma własne zasady: w zadaniach otwartych liczy się pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna, więc jedna literówka kosztuje punkt. Poniżej opisujemy typy zadań z informatora CKE, pokazujemy po jednym naszym przykładzie z rozwiązaniem i podpowiadamy, jak ćwiczyć każdy z nich.
W skrócie: 9–12 zadań w 3–4 wiązkach (przynajmniej jedna z zadaniami otwartymi) · ok. 15–20% wyniku · zamknięte: wybór wielokrotny, dobieranie · otwarte: luka, parafraza zdań, tłumaczenie fragmentów zdań na angielski, układanie fragmentów zdań z podanych wyrazów · opis dotyczy informatora CKE obowiązującego od roku szkolnego 2024/2025, przed egzaminem sprawdź aktualny na cke.gov.pl.
Co to za część arkusza?
Arkusz z angielskiego ma pięć części, a środki językowe to jedna z nich. Cały egzamin trwa 110 minut i ma od 45 do 55 zadań (informator, s. 7). Zadania w tej części opierają się na pojedynczych zdaniach albo krótkich tekstach, czasem z ilustracją. Informator podaje, że jest ich 9–12, w 3–4 wiązkach, i że przynajmniej jedna wiązka ma zadania otwarte (s. 9).
Nie pomyl jej z funkcjami językowymi. Tam sprawdza się, co powiedzieć w danej sytuacji, i o tym piszemy w osobnym wpisie: funkcje językowe na egzaminie ósmoklasisty. Tutaj chodzi o słownictwo i gramatykę użyte w zdaniu.
Jaka gramatyka wchodzi w zakres?
Pełna lista struktur jest w informatorze na stronach 17–19. Listy czasów nie przepisujemy, bo opisaliśmy ją razem z poziomem egzaminu w wpisie na jakim poziomie jest egzamin ósmoklasisty z angielskiego. Dwie rzeczy z listy warto znać od razu, bo oszczędzają czas na powtórkach:
- strona bierna jest na liście w trzech czasach: Present Simple, Past Simple i Future Simple,
- zdania warunkowe to typ 0 i typ I (informator, s. 18–19). Typów II i III na tej liście nie ma.
Informator dodaje, że w tekstach do słuchania i czytania mogą pojawić się struktury spoza listy, ale znajomość takich środków nie warunkuje rozwiązania zadań (s. 19).
Typy zadań i jak je ćwiczyć
Poniższe przykłady napisała szkoła. Nie są to zadania z arkuszy CKE, tylko ćwiczenia w tym samym układzie.
1. Wybór wielokrotny w tekście z lukami
W tekście są luki i do każdej trzy odpowiedzi, A, B albo C. Za poprawną odpowiedź jest 1 punkt.
My brother is 1. ____ than me, but I am a better swimmer. I haven't seen him 2. ____ Monday.
1. A. tall B. taller C. the tallest
2. A. for B. since C. from
Rozwiązanie: 1. B, 2. B. W pierwszej luce podpowiada słowo than. W drugiej po luce stoi punkt w czasie (Monday), a nie okres, więc since. Jak ćwiczyć: czytaj całe zdanie, nie tylko wyraz przed luką, i szukaj słowa, które „zamyka” odpowiedź.
2. Dobieranie wyrazów do luk
Masz ramkę z wyrazami i tekst z lukami. W przykładowym zadaniu z informatora trzy wyrazy w ramce były dodatkowe i nie pasowały do żadnej luki (s. 47).
A. arrived B. spent C. reason D. bought E. way F. missed
Last Sunday we 1. ____ the whole day at my cousin's house. We 2. ____ pizza for lunch and ate it in the garden. In the evening we almost 3. ____ the last bus home.
Rozwiązanie: 1. B, 2. D, 3. F. Dodatkowe są arrived, reason, way. Jak ćwiczyć: najpierw sprawdź, jaka część mowy pasuje do luki (czasownik czy rzeczownik) i co stoi po niej. Dopiero potem szukaj znaczenia.
3. Luka z jednym wyrazem
W zadaniach otwartych wpisujesz brakujący wyraz sam i liczy się jego pisownia. Informator wymaga w nich pełnej poprawności gramatycznej i ortograficznej (s. 10).
Hi Kate, thanks 1. ____ the invitation! Next week we are 2. ____ to visit my aunt, so I can't come. I have never 3. ____ to a party like that.
Rozwiązanie: 1. for, 2. going, 3. been. Jak ćwiczyć: po wpisaniu przeczytaj zdanie na głos z wpisanym wyrazem. Pisownię sprawdź osobno, litera po literze.
4. Parafraza zdania
Masz zdanie wyjściowe i wyraz podany wielkimi literami. Wpisujesz w lukę fragment, który zachowuje sens zdania. W przykładowym zadaniu informatora w lukę można było wpisać najwyżej trzy wyrazy, wliczając podany, i nie wolno było zmieniać jego formy (s. 50).
1. There are no tickets left. ANY
There ____________ tickets left.
2. Tom is taller than Ben. NOT
Ben ____________ tall as Tom.
Rozwiązanie: 1. aren't any, 2. is not as (lub isn't as). Jak ćwiczyć: podany wyraz zwykle wymusza konstrukcję, tutaj not as … as i not any. Zanim wpiszesz odpowiedź, policz wyrazy w luce razem z podanym.
5. Tłumaczenie fragmentów zdań na angielski
Nie tłumaczysz całych zdań, tylko fragment w nawiasie, po polsku. W przykładowym zadaniu informatora w lukę mieściły się maksymalnie trzy wyrazy (s. 49).
1. This is (najciekawsza) ____________ book I have ever read.
2. My brother (nigdy nie był) ____________ in London.
Rozwiązanie: 1. the most interesting, 2. has never been. Jak ćwiczyć: nie tłumacz słowo po słowie. Szukaj w zdaniu podpowiedzi o czasie i stopniu, tu ever prowadzi do Present Perfect, a „najciekawsza” do stopnia najwyższego.
6. Układanie fragmentu zdania z podanych wyrazów
W nawiasie są wyrazy, których nie wolno zamieniać miejscami. Wykorzystujesz je w odpowiedniej formie i dopisujesz brakujące. W przykładzie informatora w lukę mieściły się najwyżej trzy wyrazy, razem z podanymi (s. 49).
1. I (not / see / him) ____________ since Monday.
2. Come early tomorrow. I (want / show) ____________ you my new bike.
Rozwiązanie: 1. haven't seen him, 2. want to show. Jak ćwiczyć: zapisz najpierw, jaki czas wskazuje reszta zdania, potem dopasuj formy. Pamiętaj o małych słowach, jak to, które musisz dopisać sam.
Jak ćwiczyć środki językowe
- Ćwicz typami, nie działami. Pięć parafraz jednego dnia uczy więcej niż jedna parafraza przy każdym rozdziale gramatyki.
- Prowadź dziennik błędów z czterema szufladami: pisownia, forma wyrazu, konstrukcja, której wymagało podane słowo, za dużo wyrazów w luce.
- Czytaj zdanie jeszcze raz z wpisaną odpowiedzią. Połowa błędów w lukach wychodzi dopiero wtedy.
- Sprawdzaj się na arkuszach CKE z poprzednich lat. Gdzie je znaleźć, opisujemy we wpisie arkusze egzaminu ósmoklasisty z angielskiego.
- Wracaj tylko do tego, co kosztowało punkty. Reszta nie potrzebuje kolejnej powtórki.
Przy parafrazie i tłumaczeniu fragmentów często jest więcej niż jedna dobra odpowiedź. Informator mówi, że akceptuje się wszystkie odpowiedzi merytorycznie poprawne, które spełniają warunki zadania (s. 11). Klucz znaleziony w internecie nie zawsze je zna, dlatego warto pokazać odpowiedzi komuś, kto zna zasady oceniania.
Najczęstsze pytania
Czy wielkie i małe litery mają znaczenie w zadaniach otwartych?
Informator mówi, że wyraz zapisany wielką literą zamiast małą, i odwrotnie, jest akceptowany. Pod warunkiem, że nie naruszyłeś innych zasad pisowni, na przykład pisowni nazw własnych (s. 10).
Ile punktów jest za zadanie w tej części?
Za zadanie zamknięte jest 1 punkt za poprawną odpowiedź. W przykładowych zadaniach otwartych z informatora każda luka to 1 punkt, a wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna (s. 10 i 45–50).
Czy w tej części trzeba tłumaczyć całe zdania?
Nie. W przykładach informatora do przetłumaczenia jest fragment zdania, który mieści się w kilku wyrazach (najwyżej trzy w przykładowych zadaniach, s. 49). Reszta zdania jest już po angielsku.
Czy lista gramatyki z informatora wystarcza do tej części?
To oficjalny zakres środków gramatycznych dla tej części (informator, s. 17–19). Poziom i listę czasów opisujemy skrótowo w osobnym wpisie, a pełną wersję warto przeczytać w informatorze.
Źródła
Opis części, liczba zadań, typy zadań, udział w wyniku, zasady oceniania zadań otwartych, zakres struktur gramatycznych i przykładowe zadania z opisem formatu: Informator o egzaminie ósmoklasisty z języka angielskiego od roku szkolnego 2024/2025 (CKE), s. 7, 9, 10, 11, 17–19 i przykładowe zadania na s. 45–50. Ten opis dotyczy tego informatora. Przed egzaminem sprawdź aktualny na cke.gov.pl. Wszystkie przykładowe zadania w tym wpisie napisała szkoła, nie pochodzą z arkuszy CKE.
